SlOVENSKI ETNOGRAFSKI MOTIVI U SLIKARSTVU KIRILA KUTLIKA

Apstrakt

Slikarski opus Kirila Kutlika (1869–1900) obuhvata oko dvadeset pet slika sa etnografskim motivima (od ukupno 290 radova). Njegovo interesovanje za nošnje utemeljeno je uglavnom u potrebi rada na istorijskim i žanr slikama na kojima su zabeleženi motivi iz slovenskih zemalja. Ipak, sačuvano je i nekoliko slika na kojima model u nošnji predstavlja glavni predmet interesovanja (devojka u nošnji iz Južne Srbije, 1895–1900). Na slikama sa etnografskim motivima iz Slovačke i Češke (1885–1900), osim onih koje su nastale prema živom modelu (Lončar, 1896?), Kutlik je mogao da se osloni na stariju likovnu tradiciju čiji su predstavnici Čeh Jozef Manes (Josef Mánes) ili Slovak Peter Mihal Bohunj (Peter Michal Bohúň) kako je to učinio na slici oglašavanje (1898). Nakon dolaska u Srbiju (1895) radi isključivo po modelu skice za kompozicije većih dimenzija. Na osnovu ženske srpske građanske nošnje, dečje srpske i muške bosanske nošnje koje se ponavljaju na njegovim slikama (događaj na Čukur česmi, 1895–1900, apoteoza izmirenja kralja aleksandra obrenovića sa knezom Nikolom crnogorskim, 1897, Zaglavlje časopisa Pčelar, 1897), čini se da je posebno proučio karakteristične tipove nošnji koje je potom kreativno koristio na svojim slikama. Kada govorimo o prikazivanju nošnji Kutlik je bio više aranžer nego dokumentarista ali kada je reč o arhitektonskim motivima situacija je potpuno drugačija. Iako ga čist predeo kao likovni motiv nije previše interesovao, iznenađuje koliko je precizno i tačno beležio crkve, zamkove, kuće, školske zgrade kao npr. na radovima Križlice, stara kuća evangelističkog sveštenika – Kutlikov rodni dom (1890, specifični oblik seoskog baroka prema nemačkom uzoru), rovensko ispod srednjovekovne ruševine Troski (1890, izgled zgrade pre požara), Zamak grofa haraha (Zámok grófa harracha, 1889, Krkonošské muzeum Jilemnice, Češka; izgled zamka pre pregradnje).