INDIRECT CONSEQUENCES OF 1968: ACTIVIST ART AND SOCIAL PRACTICES AS EXEMPLIFIED BY ART GROUPS, COLLECTIVES, AND (IN)FORMAL ARTISTIC INITIATIVES IN NOVI SAD FROM 1970 TO THE END OF THE TWENTIETH CENTURY

Suzana Vuksanović

Autori

Suzana Vuksanović Museum of Contemporary Art Vojvodina, Novi Sad Author

Ključne reči:

1968, Novi Sad, grupa/kolektiv, umetnost, društvo, aktivizam

Apstrakt

Tekst predstavlja uvodna istraživanja umetničkog i društvenog aktivizma u radu i ponašanju (ne)formalnih grupa, kolektiva i drugih umetničkih, kulturnih i društvenih inicijativa u Novom Sadu od 1970. do 2000. Reč je o pokušaju sistematizacije kao načinu razumevanja događaja koji su inicirali pojavu i nestanak brojnih grupa i kolektiva, kao i događaja koji su, moguće, proistekli iz njihovog rada i aktivnosti. Da li su, i u kojoj meri, na umetničke prakse i potrebu udruživanja i zajedničkog delovanja novosadskih umetnika-aktivista uticala zbivanja tokom i oko 1968. u Evropi i svetu – kao i studentski pokret u Beogradu i drugim gradovima tadašnje Jugoslavije? Koje su to specifičnosti pozicije Novog Sada u Vojvodini, Jugoslaviji (SFRJ), Srbiji? Na kraju, koncentracija umetničkih akcija i aktivnosti u sedamdesetim i devedesetim godinama prošlog veka upućuje na neke zaključke. Ili, ipak, ne?

##plugins.themes.default.displayStats.downloads##

##plugins.themes.default.displayStats.noStats##

Reference

Anđelković, Branislava, Branislav Dimitrijević, Dejan Sretenović, Borut Vild (ur.). O normalnosti. Umetnost u Srbiji 1989–2000. Beograd: Muzej savremene umetnosti, 2005.

Anđelković, Branislava i Branislav Dimitrijević. „Poslednja decenija: Umetnost, društvo, trauma normalnost.“ u O normalnosti. Umetnost u Srbiji 1989–2000, ur. Branislava Anđelković i dr., 9–129. Beograd: Muzej savremene umetnosti, 2005.

Apsolutno, association. (ed.), The Absolute Report. Frankfurt am Main: Revolver, 2006.

Burman, Anders. “Expanding the Field. Politics an Aesthetics in an Unbounded Age.” u Reality Check ‒ Art & Activism Reader, eds. Madeleine Park, Vladimir Jeremić, Rena Raedle, 11–25. Trondheim: Trondelag Senter for Samtidskunst, 2010.

Čubrilo, Jasmina. Symptom. DJ, Jelica Radovanović i Dejan Anđelković, 78–79. Beograd: Fond Vujičić kolekcija, 2011.

Ćurčić, Branka. „Kolektivne kulturne prakse ‒ Između sentimenta i funkcionalnosti kreativnih zajednica.“ u Trajni čas umetnosti. Novosadska neoavangarda 60-ih i 70-ih godina XX veka, ur. Centar za nove medije_kuda.org, 29–32. Frankfurt: Revolver, 2005.

Denegri, Ješa. „Govor u prvom licu – isticanje individualnosti umetnika u novoj umetničkoj praksi 70-ih godina.“ u Nova umetnost u Srbiji – pojedinci, grupe, pojave, 1970–1980, 7–13.

Beograd: Muzej savremene umetnosti, Zagreb: Galerija suvremene umjetnosti i Priština: Galerija umetnosti, 1983.

Denegri, Ješa. „Vojvođanski umetnički prostor.“ u Evropski konteksti umetnosti XX veka u Vojvodini, ur. Miško Šuvaković i Dragomir Ugren, 15–19. Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, 2008.

Despotović, Jovan. „Umetnost i angažovanje devedesetih.“ u 20. Memorijal Nadežde Petrović, Čačak: Galerija Nadežda Petrović, 1998.

Despotović, Jovan. „Kunstlager. Greeting from Serbia.“ u Led art: Dokumenti vremena 1993‒2003, ur. Vesna Grginčević i dr., 197–198. Novi Sad: Multimedijalni centar Led art, 2004.

Despotović. Jovan, „Zaleđena zbilja: Led Art – Aktivizam devedesetih u Srbiji.“ u Džafo, ur. Vesna Grginčević, 71–81. Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, 2011.

Đilas, Gordana i Nedeljko Mamula (prir.). Građa za monografiju Kulturnog centra Novog Sada. Tribina mladih 1954–1977. Novi Sad: Kulturni centar Novog Sada, 2004.

Grginčević, Vesna (ur.). Džafo. Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, 2011. „Izostavljena istorija, transkript debate.“, u Izostavljena istorija, ur. Centar za nove medije_ kuda.org, 18–49. Novi Sad: Centar za nove medije kuda.org, 2006.

Jakovljević, Branislav. „Ljudski je uživati, zar ne? Jun 1968, ’Kosa’ i početak kraja Jugoslavije.“, Reč 75/21 (2007): 99–114.

Kanzleiter, Boris. „1968. u Jugoslaviji, tema koja čeka istraživanje.“ u Društvo u pokretu. Novi društveni pokreti u Jugoslaviji od 1968. do danas, ur. Đorđe Tomić i Petar Atanacković, 30– 49. Novi Sad: Cenzura, 2009.

Kočović, Predrag. „’Rekonstrukcija zločina’ ili rekonstrukcija smisla na Balkanu.“ u Led art: Dokumenti vremena 1993‒2003, ur. Vesna Grginčević i dr., 13–22. Novi Sad: Multimedijalni centar Led art, 2004.

Merenik, Lidija. “No wave: 1992‒1995.” u Art in Yugoslavia 1992‒1995. Beograd: Radio B92, 1996.

Merenik, Lidija. Umetnost ili život. Nova umetnost sedamdesetih i kontinuitet. Izbor iz Vujičić kolekcije.

Novi Sad: Galerija likovne umetnosti poklon zbirka Rajka Mamuzića, 2012.

Milenković, Nebojša. „Jezik (umetnosti) koji (samog) sebe sobom govori.“ u Vladimir Kopicl. Ništa još nije ovde ali neki oblik već može da mu odgovara, 7–23. Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, 2007.

Milenković, Nebojša. „Umetnost kao istraživanje umetnosti.“ u Centralnoevropski aspekti vojvođanskih avangardi 1920–2000. Granični fenomeni, fenomeni granica, ur. Dragomir Ugren, 90–134. Novi Sad: Muzej savremene likovne umetnosti, 2002.

Milenković, Nebojša. „Konceptualna umetnost – umetničke grupe u Vojvodini.“ u Evropski konteksti umetnosti XX veka u Vojvodini, ur. Miško Šuvaković i Dragomir Ugren, 619–638.

Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, 2008.

Milenković, Nebojša. Vujica Rešin Tucić: Tradicija avangarde. Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, 2011.

Milenković, Nebojša. „Put od konceptualne umetnosti do elementarne kulture i natrag.“ u Natrag: Božidar Mandić i Porodica bistrih potoka, 5–88. Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, 2015.

Nikolić, Gordana, Zoran Pantelić i Bojana Petrić (ur.). Apsolutno sada: smrt, konfuzija, rasprodaja (asocijacija Apsolutno 1993–2005). Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, 2015.

Pantelić, Zoran i Kristian Lukić, „Medijska ontologija ‒ Mapiranje društvene i umetničke istorije u Novom Sadu.“, u Trajni čas umetnosti. Novosadska neoavangarda 60-ih i 70-ih Godina XX veka, ur. Centar za nove medije_kuda.org, 15–17. Frankfurt: Revolver, 2005.

Popov, Nebojša. Društveni sukobi. Izazovi sociologiji. „Beogradski jun“ 1968. Beograd: Službeni glasnik, 2008.

Radojičić, Mirko. „Aktivnost grupe KÔD.“ u Nova umjetnička praksa 1966–1978, ur. Marijan Susovski, 36–44. Zagreb: Galerija suvremene umjetnosti, 1978.

Raunig, Gerald. Umetnost i revolucija. Umetnički aktivizam tokom dugog XX veka. Novi Sad: Centar za nove medije kuda.org, 2006.

Sretenović, Dejan. „Umetnost u zatvorenom društvu.“ u Art in Yugoslavia 1992‒1995. Beograd: Radio B92, 1996.

Sretenović, Dejan (ur.). Absolute report – Apsolutni izveštaj. Beograd: Muzej savremene umetnosti, 2002.

Subašić, Svetlana, Vladimir Mitrović i Vesna Grginčević (ur.). Art klinika – Prva petoletka. Novi Sad: Multimedijalni centar „Led Art“ i Studentski kulturni centar, 2007.

Šuvaković, Miško. „Kontekst, paradigma i istorija.“ u Grupa KÔD, Grupa (∃ , Grupa, (∃ -KÔD, ur. Dragomir Ugren, 5–32. Novi Sad: Galerija savremene likovne umetnosti, 1995.

Šuvaković, Miško i Darko Šimičić. „Centralnoevropski aspekti vojvođanskih avangardi 1920–2000. Granični fenomeni, fenomeni granica.“ u Centralnoevropski aspekti vojvođanskih avangardi 1920–2000. Granični fenomeni, fenomeni granica, ur. Dragomir Ugren, 8–14. Novi Sad: Muzej savremene likovne umetnosti, 2002.

Šuvaković, Miško. „Fragmenti o tragovima umetnosti, ideologije i politike.“ u Led art: Dokumenti vremena 1993‒2003, ur. Vesna Grginčević i dr., 9–11. Novi Sad: Multimedijalni centar Led art, 2004.

Šuvaković, Miško. „Umetnost XX veka u Vojvodini: kontradikcije i hibridnosti umetnosti XX veka u Vojvodini.“ u Evropski konteksti umetnosti XX veka u Vojvodini, ur. Miško Šuvaković i Dragomir Ugren, 21–353. Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, 2008.

Šuvaković, Miško. “Art and Activism in YU and ex-YU 1968‒2008.” u Reality Check ‒ Art & Activism Reader, eds. Madeleine Park, Vladimir Jeremić, Rena Raedle, 53–59.

Trondheim: Trondelag Senter for Samtidskunst, 2010.

Šuvaković, Miško. Bogdanka i Dejan Poznanović – umetnost, mediji i aktivizam na kraju moderne.

Zagreb: Institut za istraživaje avangarde, Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, Beograd: Orion Art, 2012.

Šuvaković, Miško (ur.). Istorija umetnosti u Srbiji XX veka. Radikalne umetničke prakse. Beograd: Orion Art, 2010.

Tupanjac, Vladimir. „Umetnost i javna stvar (Srbija između 1989 i 2001).“ u O normalnosti. Umetnost u Srbiji 1989–2000, ur. Branislava Anđelković i dr., 217–233. Beograd: Muzej savremene umetnosti, 2005.

Ugren, Dragomir (ur.). Verbumprogramkatalog. Novi Sad: Galerija savremene likovne umetnosti, 1995.

Vinterhalter, Jadranka. „Umetničke grupe – razlozi okupljanja i oblici rada.“ u Nova umetnost u Srbiji – pojedinci grupe pojave 1970–1980, 14–23. Beograd: Muzej savremene umetnosti, Zagreb: Galerija suvremene umjetnosti i Priština: Galerija umetnosti, 1983.

Vuksanović, Suzana. „Prostor (i) slike: Mišljenje slikarstva (Gergelj Urkom, Verbumprogram, Dragomir Ugren).“ u Centralnoevropski aspekti vojvođanskih avangardi 1920–2000. Granični fenomeni, fenomeni granica, ur. Dragomir Ugren, 162–178. Novi Sad: Muzej savremene likovne umetnosti, 2002.

Vuksanović, Suzana. „Fundamentalno slikarstvo.“ u Evropski konteksti umetnosti XX veka u Vojvodini, ur. Miško Šuvaković i Dragomir Ugren, 667–671. Novi Sad: Muzej savremene umetnosti Vojvodine, 2008.

Veb-izvori:

http://apsolutno.net/

http://artycok.tv/en/27653/subversive-art-practices-case-study-mmc-led-art

http://cargocollective.com/testament/ART-KLINIKA

http://cargocollective.com/testament/LED-ART

http://kuda.org/

https://sokzadruga.com/

https://sokzadruga.com/textovi/